Saç Ekimi Sonrası Folikülit Oluşumu: Saç Ekimi Sonrası Folikülit Oluşumu Folikülit saç folikülünün yüzeyel veya derin kısmının iltihaplanması olarak tanımlanır. Yüzeyel iltihaplanmalar genellikle püstül, derin iltihaplanmalar ise apse oluşumu ile kendini gösterir.
Saç ekimi sonrası erken dönemde ortaya çıkan folikülit tipik olarak operasyondan sonraki ilk birkaç gün içinde görülür. Ekilen foliküler ünitelerin (FU) etrafında gelişen eritem, papül ve püstüller ile karakterizedir.
Saç Ekimi Sonrası Folikülit Sıklığı ve Önlenmesi
Alıcı bölgede işlemden hemen sonra oluşan folikülit sıklığı bilimsel çalışmalarda geniş bir aralıkta bildirilmekle birlikte ortalama %5–10 civarındadır. Saç ekimi sonrası gelişen folikülitler hem hasta konforu hem de gelecekte saç kaybı yaşanabileceği endişesi açısından önemlidir. En önemlisi ise greft sağ kalımı üzerindeki olası etkileridir.
Bu nedenle saç cerrahisinin uygun adaylarda profesyonel koşullarda yapılması ve gelişen iltihaplı folikülitlerin doğru şekilde yönetilmesi büyük önem taşır.
Saç ekimine bağlı bakteriyel folikülitlerin önlenmesinde profilaktik antibiyotik kullanımı faydalı olabilir. Bu amaçla stafilokoklara etkili amoksisilin-klavulanat veya sefalosporin grubu antibiyotikler tercih edilir. Genellikle saç ekiminden 30–60 dakika önce verilmesi gerekir.
Yeni Bulgular: Risk Faktörleri ve Komplikasyon Oranları
Saç ekimi sonrası folikülit hastaların yaklaşık %12’sinde görülmüştür. Risk faktörleri şunlardır:
- Yaz mevsiminde ameliyat
- 4000’den fazla greft ekimi
- Yoğun greft ekimi (>45/cm²)
- İlk postoperatif bakımın 3 günden sonra yapılması
Folikülit tipleri farklı klinik özellikler gösterir ve cerrahi teknik ile bakım uygulamaları gelişiminde etkilidir. Çalışmalar ameliyat öncesi, ameliyat sırasında ve ameliyat sonrası alınan önlemlerle folikülitin önlenebileceğini göstermektedir.
Çalışmalar göstermiştir ki saç ekimi sonrası inflamatuar komplikasyonlar oldukça nadir görülmektedir (%0,08). Bildirilen 10 hastada gözlenen komplikasyonlar;
- Liken planopilaris: 7 olgu
- Erozyonlu pustülozis: 2 olgu
- Yüzeyel folikülit: 1 olgu
İşlemden sonra saçlı deride iltihaplanma birkaç ay içinde ortaya çıkabilir. Bu yüzden saç ekimi öncesinde dermatolog tarafından yapılan detaylı saçlı deri ve saç kökü muayenesi çok önemlidir.
İşelm Sonrası Folikülit Tipleri
1. Yabancı Cisim Foliküliti
Tipik olarak ameliyat sonrası ilk hafta içinde greftlere veya saç parçalarına karşı gelişen steril inflamatuar bir reaksiyon nedeniyle ortaya çıkar.
- Greftli alanlarda eritemli papüller veya püstüller lokalizedir.
- Sistemik semptomlar eşlik etmez.
- Seyri genellikle kendini sınırlayıcıdır.
- Sorunlu allerjenin elimine edilmesiyle iyileşme sağlanabilir.
2. Bakteriyel Enfekte Folikülit
- Saçlı deride önceden mevcut bakteri kolonizasyonu,
- Yetersiz hijyen,
- Kontaminasyon veya temasla inokülasyon,
sonucunda gelişebilir.
Bağışıklık sistemi ile ilgili problemleri olan hastalarda (diabetes mellitus, immünsüpresif ilaç kullanımı gibi) daha sık görülür. Genellikle saç ekiminden 3–5 gün sonra ortaya çıkar ve günler içinde yayılım gösterebilir.
Enfeksiyonun yaygınlığına ve akıntının karakterine göre kültür ve antibiyogram alınması önerilir. Antibiyotik tedavisi bu sonuca göre planlanmalıdır. Kültürde üreme saptanmayan olgularda antibiyotik kullanımı gerekli olmayabilir.
3. Travmatik Folikülit
Saç ekimi sırasında veya sonrasında gelişen mekanik tahriş, sürtünme ya da ekstraksiyon sırasında kesi yapılırken folikülleri çevreleyen yağ bezlerinin istemsiz hasarı sonucunda ortaya çıkar.
Yağ bezlerinin kesi veya greft implantasyonu sırasında bozulması durumunda dermise yağ içeriği salınabilir. Bu durum bağışıklık sistemi tarafından yabancı madde olarak algılanır ve ameliyat sonrası dönemde inflamatuar yanıtı tetikleyebilir.
İşlem Sonrası Folikülitleri Önleme ve Tedavi
Allerjik (steril inflamatuar) folikülitlerde altta yatan patofizyoloji enfeksiyon değil steril inflamasyondur. Bu nedenle tedavi yaklaşımı buna göre planlanmalıdır.
Kliniğimizde bu tür durumlarda öncelikle doğru ayırıcı tanı yapılmasına önem verilmektedir. Bu hastalarda profilaktik antibiyotik kullanımının faydası yoktur.
Enfeksiyona bağlı folikülitlerde ise:
- Düzenli ve uygun saçlı deri temizliği
- Kültür ve antibiyogram sonucuna göre antibiyotik tedavisi önerilmektedir.
Koruyucu Önlemler
- Aşırı sık ve travmatik ekimlerden kaçınılması
- Hijyen kurallarına titizlikle uyulması
- Allerjik (steril) ve enfektif folikülitlerin doğru ayırımı
- Kaşımaktan kaçınılması
- Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınılması
- Antibiyogram sonucuna uygun antibiyotik seçimi


